Aktuelles

Aus dem Projekt "AgriTech Innovation-TreeDigital"

Nachhaltige Lebensmittelproduktion: Gemüseanbau auf Wasser gewinnt an Bedeutung

Deep Water Culture (DWC) ist eine Produktionsweise von Gemüse, die einen wichtigen Beitrag zur nachhaltigen Lebensmittelproduktion leistet. In Straelen trafen sich Fachleute aus Deutschland und den Niederlanden, um neueste Forschungsergebnisse, Praxiserfahrungen und Zukunftsperspektiven dieser innovativen Anbaumethode vorzustellen und zu diskutieren.

Gemüseanbau ohne Erde: Bei Deep Water Culture (DWC) wachsen Pflanzen wie Salate, Kräuter oder Hülsenfrüchte auf schwimmenden Platten über einer nährstoffreichen Wasserlösung. Das geschlossene Kreislaufsystem ermöglicht einen besonders effizienten Einsatz von Wasser und Nährstoffen und macht die Technologie zu einem vielversprechenden Ansatz für die Lebensmittelproduktion der Zukunft. Entsprechend groß ist das internationale Interesse an dieser Anbaumethode.

Die Veranstaltung fand als gemeinsame Initiative der Projekte „AgriTech Innovation – TreeDigital“ und „START“ statt. Das Projekt „AgriTech Innovation – TreeDigital“ wird im Rahmen des Interreg-VI-Programms Deutschland-Nederland gefördert und von Agrobusiness Niederrhein, Brightlands Campus Greenport Venlo und der Gemeinde Venray umgesetzt. Gemeinsam mit dem Bio Innovation Park Rheinland e.V., Projektpartner im Projekt „START“, organisierten die Partner die Veranstaltung und luden hierzu ein. Im Mittelpunkt standen aktuelle Entwicklungen rund um digitale Anwendungen im Gartenbau sowie die Potenziale innovativer DWC-Systeme für eine nachhaltige Lebensmittelproduktion.

Besonderes Interesse galt dem Projekt START, das den Aufbau eines wissenschaftlichen DWC-Forschungsgewächshauses am Campus Klein-Altendorf der Universität Bonn vorbereitet. Dort sollen innovative Anbausysteme unter realen Bedingungen getestet und weiterentwickelt werden.
Der Blick geht dabei weit über Europa hinaus. Am Beispiel Ghana untersuchen die Projektpartner, welche Kulturen sich unter lokalen klimatischen und wirtschaftlichen Bedingungen für den hydroponischen Anbau eignen. Ziel ist es, Produktionssysteme zu entwickeln, die auch in Regionen mit begrenzten Ressourcen eine stabile Lebensmittelversorgung unterstützen können.

Welche Potenziale in DWC-Systemen stecken, zeigen aktuelle Forschungsarbeiten der HGoTECH GmbH. Erste Versuche mit Rhizobien – natürlichen Knöllchenbakterien – deuten darauf hin, dass bestimmte Hülsenfrüchte einen Teil ihres Stickstoffbedarfs direkt aus der Luft decken können. Dadurch ließe sich der Einsatz von Dünger reduzieren.
Auch die sogenannte Kaskadennutzung von Nährlösungen wurde untersucht. Statt verbrauchte Lösungen zu entsorgen, können die verbliebenen Nährstoffe beispielsweise für die Produktion von Wasserlinsen genutzt werden. Diese wachsen besonders schnell und eignen sich sowohl als proteinreiche Nahrung als auch zur Energiegewinnung.

Dass sich innovative Produktionssysteme am Ende wirtschaftlich behaupten müssen, zeigte der Beitrag des niederländischen Unternehmens Light4Food. Moderne DWC-Anlagen reichen von hochautomatisierten Gewächshäusern mit Robotik bis hin zu einfacheren Konzepten für Regionen mit begrenzter technischer Infrastruktur.
Neben Energiekosten beeinflussen jedoch auch politische Rahmenbedingungen die Entwicklung. Während hydroponisch erzeugte Produkte in den USA bereits als Bio-Produkte vermarktet werden dürfen, ist dies in der Europäischen Union bislang nicht möglich.

Wie DWC in der Praxis funktioniert, erlebten die Teilnehmenden anschließend beim Gartenbaubetrieb Leo Berghs-Trienekens. Dort wurde die Produktion erfolgreich von Tomaten auf DWC-Salat umgestellt.
Der Betriebsrundgang zeigte eindrucksvoll, wie moderne Hydroponik-Systeme bereits heute im kommerziellen Einsatz funktionieren – von der Wasserführung über das Nährstoffmanagement bis hin zu den Herausforderungen der Temperatursteuerung.

Die Veranstaltung machte deutlich: Deep Water Culture ist weit mehr als ein Nischenthema. Die Technologie verbindet Ressourceneffizienz, Digitalisierung und innovative Pflanzenproduktion und könnte damit einen wichtigen Beitrag zur Ernährungssicherheit der Zukunft leisten.
Der fachliche Austausch wird im November fortgesetzt. Dann erhalten Interessierte erstmals Einblicke in das entstehende DWC-Forschungsgewächshaus am Campus Klein-Altendorf bei Bonn.

v.l.n.r.: organisatoren en sprekers: Dr. Anke Schirocki, Agrobusiness Niederrhein; Susanne Rossmann, HGoTECH GmbH; Johannes Mues, bio innovation park Rheinland e.V.; Emma Beijers en Yvonne Van der Velden, Brightlands Campus Greenport Venlo; Niels Jacobs, Light4Food; Elke Prehm, Gartenbau Leo Berghs-Trienekens; Rene van Haeff, Light4Food; Lena Manten, Agrobusiness Niederrhein

Foto: Agrobusiness Niederrhein

Finanzierung des Projekts:

Das Projekt AgriTech Innovation-TreeDigital wird im Rahmen des Interreg VI A-Programms Deutschland-Nederland mit 1,944 Mio. Euro durch die Europäische Union, das Ministerium für Wirtschaft, Industrie, Klimaschutz und Energie des Landes NRW (MWIKE NRW), das niederländische Ministerium für Wirtschaft und Klima (EZK), der Provinz Limburg und der Provinz Noord-Brabant gefördert. Weitere Infos unter: www.deutschland-nederland.eu/

Partner in dem Interreg-Projekt sind Agrobusiness Niederrhein e.V. Brightlands Campus Greenport Venlo, die Gemeinde Venray, Yookr, die Hochschule Rhein-Waal, Varga IoT, Baum & Bonheur, Gartenbau Dieter Boland und Michels Classens Boomkwekerij. Bis Februar 2029 wird ein digitales Assistenzsystem entwickelt, das Sensor- Bilddaten und Informationen der Praktiker zusammenführt. Darüber hinaus trägt ein intensiver Wissenstransfer zur Digitalisierung der Agrobusiness Branche bei.  

Duurzame voedselproductie: teelt op water trekt volop belangstelling

Teelt op water ontwikkelt zich in hoog tempo tot een veelbelovende methode voor duurzame voedselproductie. Tijdens een bijeenkomst in het Duitse Straelen, net over de grens bij Venlo, kwamen experts uit Nederland en Duitsland samen om de nieuwste onderzoeksresultaten, praktijkervaringen en toekomstkansen van deze innovatieve teeltwijze te bespreken.

Bij teelt op water groeien gewassen zoals sla, kruiden en peulvruchten niet in de grond, maar op drijvende platen boven een voedingsrijke wateroplossing. Dankzij het gesloten circulatiesysteem worden water en voedingsstoffen zeer efficiënt benut. Daarmee biedt deze technologie interessante mogelijkheden voor de voedselproductie van de toekomst. De internationale belangstelling voor deze vorm van telen neemt dan ook snel toe.

De bijeenkomst was een gezamenlijk initiatief van de projecten AgriTech Innovation – TreeDigital en START. AgriTech Innovation – TreeDigital wordt gefinancierd vanuit het Interreg VI-programma Deutschland-Nederland en uitgevoerd door Agrobusiness Niederrhein, Brightlands Campus Greenport Venlo en de gemeente Venray. Samen met bio innovation park Rheinland e.V., projectpartner binnen START, organiseerden zij het evenement.

Tijdens de bijeenkomst stonden de nieuwste digitale toepassingen in de tuinbouw centraal, evenals de mogelijkheden van innovatieve systemen voor teelt op water voor een duurzamere voedselproductie.

Veel belangstelling was er voor de ontwikkeling van een onderzoekskas voor teelt op water op Campus Klein-Altendorf van de Universiteit van Bonn. In deze kas zullen innovatieve teeltsystemen onder praktijkomstandigheden worden getest en verder ontwikkeld. De ambities reiken daarbij verder dan Europa. Zo wordt in Ghana onderzocht welke gewassen het meest geschikt zijn voor hydrocultuur onder lokale klimatologische en economische omstandigheden. Het doel is productiesystemen te ontwikkelen die ook in gebieden met beperkte hulpbronnen kunnen bijdragen aan een stabiele voedselvoorziening.

Uit nieuw onderzoek van HGoTECH GmbH blijkt hoeveel potentieel teelt op water biedt. Uit eerste proeven met rhizobium, natuurlijke knolbacteriën, blijkt dat bepaalde peulvruchten een deel van hun stikstofbehoefte rechtstreeks uit de lucht kunnen opnemen. Dat zou het gebruik van meststoffen aanzienlijk kunnen verminderen. Ook het zogenoemde cascadegebruik van voedingsoplossingen kwam aan bod. Daarbij worden gebruikte voedingsoplossingen niet afgevoerd, maar opnieuw ingezet. Overgebleven voedingsstoffen kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt voor de teelt van waterlelies. Deze groeien snel en zijn geschikt als eiwitrijk voedingsmiddel én als grondstof voor energieopwekking.

Dat innovatieve teeltsystemen ook economisch haalbaar moeten zijn, benadrukte het bedrijf Light4Food uit Maasbree. Moderne systemen voor teelt op water lopen uiteen van sterk geautomatiseerde kassen met robotisering tot eenvoudigere oplossingen voor regio’s waar technische infrastructuur beperkt beschikbaar is. Naast energiekosten spelen ook wet- en regelgeving een belangrijke rol in de verdere ontwikkeling van de sector. Waar hydroponisch geteelde producten in de Verenigde Staten al als biologisch mogen worden verkocht, is dat binnen de Europese Unie momenteel nog niet toegestaan.

De deelnemers kregen vervolgens een kijkje in de praktijk bij tuinbouwbedrijf Leo Berghs-Trienekens. Hier is de productie met succes omgeschakeld van traditioneel geteelde tomaten naar op water geteelde sla. Tijdens een rondleiding werd zichtbaar hoe moderne hydrocultuursystemen vandaag al commercieel worden toegepast. Onderwerpen als watervoorziening, nutriëntenbeheer en temperatuurregeling kwamen daarbij uitgebreid aan bod.

De bijeenkomst maakte duidelijk dat teelt op water veel meer is dan een nicheontwikkeling. Door efficiënt gebruik van hulpbronnen te combineren met digitalisering en innovatieve teelttechnieken kan deze technologie een belangrijke bijdrage leveren aan de voedselzekerheid van de toekomst. De kennisuitwisseling krijgt in november een vervolg. Geïnteresseerden krijgen dan voor het eerst de gelegenheid om de in aanbouw zijnde onderzoekskas voor teelt op water op Campus Klein-Altendorf bij Bonn te bezoeken.

Over het project

Tot februari 2029 wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een digitaal assistentiesysteem waarin sensordata, dronebeelden en praktijkkennis van ondernemers worden samengebracht. Daarnaast wordt ingezet op kennisdeling, met als doel de verdere digitalisering van de agrosector te stimuleren. Het project wordt met 1,944 miljoen euro gefinancierd door de Europese Unie, het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), het Duitse ministerie MWIKE NRW en de Nederlandse provincies Limburg en Noord-Brabant. Het project wordt uitgevoerd in het kader van het Interreg VI A-programma Deutschland-Nederland.

De partners binnen het Interreg-project AgriTech Innovation – Tree Digital zijn Agrobusiness Niederrhein e.V., Brightlands Campus Greenport Venlo, gemeente Venray, Yookr, Hoschschule Rhein-Waal, Varga IoT, Baum & Bonheur, Gartenbau Dieter Boland en Boomkwekerij Michels-Classens.